ਉਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਆਨਲਾਈਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਵਿਜ਼ਿਟ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਪੋਸਟਾਂ, ਈਮੇਲ, ਸਰਚ ਅਤੇ ਡਾਊਨਲੋਡ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
1. ਐਕਟਿਵ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਫੁੱਟ ਪ੍ਰਿੰਟਸ :- ਇਹ ਉਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਪੋਸਟਾਂ, ਕਮੈਂਟ ਜਾਂ ਫਾਰਮ ਭਰਨਾ।
2. ਪੈਸਿਵ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਫੁੱਟ ਪ੍ਰਿੰਟਸ :- ਇਹ ਉਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਆਨਲਾਈਨ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ IP ਐਡਰੈੱਸ, ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਿੰਗ ਹਿਸਟਰੀ ਜਾਂ ਕੂਕੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ।
ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਫੁੱਟ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ :-
ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਫੁੱਟ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹੋ:
1. ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਿੰਗ ਹਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਕੂਕੀਜ਼ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ: ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਦੀ ਹਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਕੂਕੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਿੰਗ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।
2. ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਸੈਟਿੰਗਸ: ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲਾਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਸੈਟਿੰਗਸ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
3. ਸਰਚ ਹਿਸਟਰੀ ਮਿਟਾਓ: ਗੂਗਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰਚ ਇੰਜਣਾਂ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਰਚ ਹਿਸਟਰੀ ਨੂੰ ਮਿਟਾਓ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।
4. ਵੀਪੀਐਨ (VPN) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ: ਇੱਕ VPN (Virtual Private Network) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ IP ਐਡਰੈੱਸ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਆਨਲਾਈਨ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
5. ਡਾਟਾ ਬ੍ਰੋਕਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਟਾਓ: ਕੁਝ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵੇਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ।
6. ਪੁਰਾਣੇ ਅਕਾਉਂਟਸ ਨੂੰ ਡਿਲੀਟ ਕਰੋ: ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪੁਰਾਣੇ ਅਕਾਉਂਟਸ ਹਨ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਿਲੀਟ ਕਰ ਦਿਓ।
7. ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਿੰਗ ਮੋਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ: ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਿੰਗ ਮੋਡ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੰਕੋਗਨੀਟੋ ਮੋਡ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਿੰਗ ਹਿਸਟਰੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਇਹਨਾਂ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਫੁੱਟ ਪ੍ਰਿੰਟਸ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟਾਉਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਨਲਾਈਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ
